Bỏ qua đến nội dung

Festival Hoa Đà Lạt - Bản giao hưởng hương sắc trên cao nguyên Lâm Viên

Được khởi xướng từ năm 2005 và tổ chức định kỳ hai năm một lần vào dịp cuối đông, Festival Hoa Đà Lạt là sự kiện văn hóa nghệ thuật tầm vóc quốc gia nhằm tri ân người trồng hoa và tôn vinh di sản thiên nhiên của Thành phố Festival Hoa Việt Nam.

NSSC Lâm ĐồngĐăng: Cập nhật lần cuối: 14 phút đọc

Đoàn diễu hành áo dài truyền thống rực rỡ dưới rừng thông trong mùa Festival Hoa Đà Lạt

Giữa cao nguyên Lâm Viên sương giăng mờ ảo ở độ cao một ngàn năm trăm mét so với mực nước biển, Festival Hoa Đà Lạt vươn mình thành ngày hội văn hóa nghệ thuật cấp quốc gia và quốc tế tôn vinh nghề trồng hoa truyền thống suốt nhiều thập kỷ qua. Khởi nguồn từ khát vọng tri ân những người nông dân cần mẫn bên các triền đồi đất đỏ bazan và thung lũng nhà kính, sự kiện định kỳ hai năm một lần này biến toàn bộ phố núi thành một bảo tàng sinh thái mở ngập tràn sắc hương bản địa.

Cội nguồn lịch sử và hành trình định hình Festival Hoa Đà Lạt

Trải qua hơn một thế kỷ kiến tạo đô thị trên cao nguyên Langbiang, nghề trồng hoa tại Đà Lạt đã kết tinh từ sự giao thoa giữa khí hậu ôn đới dịu mát quanh năm với bàn tay tài hoa của các thế hệ cư dân di cư từ miền Bắc và miền Trung. Từ những hạt giống hoa châu Âu đầu tiên được du nhập vào đầu thế kỷ hai mươi, vùng đất sương mù đã dần hình thành một nền nông nghiệp hoa kiểng độc đáo bậc nhất Đông Nam Á, tạo tiền đề lịch sử vững chắc cho sự ra đời của lễ hội văn hóa chuyên biệt.

Dấu mốc khởi nguồn từ sự kiện Sắc hoa năm 2004

Cột mốc mở đường cho Festival Hoa Đà Lạt bắt đầu từ sự kiện lễ hội Sắc hoa Đà Lạt được tổ chức vào tháng mười hai năm 2004, thu hút hàng vạn người dân cùng du khách thập phương hội tụ về quanh lòng chảo trung tâm thành phố. Tiếp nối thành công vang dội của tuần lễ văn hóa ấy, tháng mười hai năm 2005, kỳ Festival Hoa Đà Lạt lần thứ nhất chính thức khai màn với chủ đề Đà Lạt điểm hẹn muôn sắc hoa, đánh dấu bước chuyển mình từ hoạt động quảng bá nông sản sang lễ hội văn hóa cấp quốc gia bài bản. Trong dòng chảy lịch sử hình thành Đà Lạt, sự kiện năm 2005 đã xác lập định kỳ tổ chức hai năm một lần vào dịp cuối đông, thời điểm tiết trời cao nguyên bước vào mùa khô trong trẻo và trăm hoa đua nở rực rỡ nhất.

Qua từng kỳ tổ chức liên tiếp từ năm 2005 đến nay, mỗi mùa hội đều lựa chọn một thông điệp nhân văn gắn liền với bản sắc thiên nhiên và con người vùng đất Nam Tây Nguyên. Năm 2012, Thủ tướng Chính phủ đã chính thức công nhận Đà Lạt là Thành phố Festival Hoa Việt Nam, khẳng định vị thế độc tôn của lễ hội hoa trên bản đồ di sản văn hóa đương đại của cả nước. Danh hiệu cao quý này không chỉ ghi nhận giá trị thẩm mỹ của hàng trăm loài kỳ hoa dị thảo mà còn tôn vinh tri thức bản địa của hàng vạn nông hộ gắn bó máu thịt với đất đai cao nguyên.

Tam đại làng hoa cổ truyền nuôi dưỡng mùa lễ hội

Sức sống bền bỉ của Festival Hoa Đà Lạt bắt nguồn trực tiếp từ hệ sinh thái canh tác lâu đời của ba vùng chuyên canh hoa truyền thống hình thành từ nửa đầu thế kỷ hai mươi quanh trung tâm đô thị. Nổi bật ở phía bắc thành phố là làng hoa Hà Đông Đà Lạt, làng nghề chuyên canh hoa đầu tiên được sáng lập năm 1938 bởi ba mươi lăm hộ dân di cư từ vùng Quảng Bá, Nghi Tàm, Ngọc Hà và Vạn Phúc thuộc Hà Nội xưa. Chính những cư dân gốc Bắc tài hoa ấy đã mang theo kỹ thuật chiết ghép, ươm giống và thâm canh hoa cúc, hoa lay ơn, hoa địa lan vào thung lũng suối Cạn, đặt nền móng cho kỹ nghệ trồng hoa thương phẩm trên cao nguyên.

Song hành cùng chiếc nôi Hà Đông là làng hoa Vạn Thành Đà Lạt ở phía tây thành phố, nơi những cư dân gốc Hà Nam định cư từ thập niên 1950 đã biến các sườn đồi dốc đứng thành những bậc thang nhà kính trồng hoa hồng nhung, hồng tỉ muội và đồng tiền rực rỡ. Trong khi đó, vùng đất hướng đông thuộc làng hoa Thái Phiên Đà Lạt lại nổi danh với những cánh đồng hoa cúc lưới, hoa cát tường, hoa ly ly bạt ngàn tỏa sáng lung linh dưới ánh đèn điện canh tác suốt đêm trường. Sự hội tụ của tam đại làng nghề truyền thống đã cung ứng hàng triệu chậu hoa tươi chất lượng cao để kiến tạo nên các đại cảnh nghệ thuật trong suốt mùa lễ hội.

Hạng mục thông tinNội dung chi tiết của lễ hộiÝ nghĩa văn hóa và di sản bản địa
Tên gọi chính thứcFestival Hoa Đà LạtLễ hội văn hóa nghệ thuật cấp quốc gia tôn vinh hoa và người trồng hoa
Chu kỳ tổ chứcĐịnh kỳ 2 năm một lần vào tháng 12 dương lịchĐón tiết trời lập đông se lạnh khi hoa cao nguyên bung nở đẹp nhất
Không gian trọng tâmHồ Xuân Hương, Quảng trường Lâm Viên và các làng hoaKết nối kiến trúc đô thị di sản với không gian sinh thái nông nghiệp
Danh hiệu quốc giaThành phố Festival Hoa Việt Nam công nhận năm 2012Khẳng định thương hiệu văn hóa sinh thái đặc trưng của tỉnh Lâm Đồng
Hoạt động cốt lõiKhông gian hoa, đêm khai mạc, carnaval đường phốGiao thoa giữa nghệ thuật sắp đặt hoa với di sản cồng chiêng và tơ lụa

Không gian nghệ thuật sắp đặt đặc sắc tại Festival Hoa Đà Lạt

Điểm khác biệt cốt lõi làm nên sức quyến rũ của Festival Hoa Đà Lạt nằm ở cách thức tổ chức không gian trình diễn mở, xóa nhòa ranh giới giữa sân khấu nghệ thuật chuyên nghiệp với cảnh quan thiên nhiên khoáng đạt của phố núi. Thay vì giới hạn trong một khuôn viên khép kín, ban tổ chức cùng các nghệ nhân sinh vật cảnh đã biến những cung đường dạo bộ, mặt nước hồ trung tâm và công viên mở thành một bức tranh hoa sống động.

Không gian diễu hành áo dài và xe hoa rực rỡ dưới rừng thông trong Festival Hoa Đà Lạt
Không gian diễu hành áo dài và xe hoa rực rỡ dưới rừng thông trong Festival Hoa Đà Lạt

Không gian hoa ven hồ Xuân Hương thơ mộng

Trái tim của mọi kỳ Festival Hoa Đà Lạt luôn là không gian hoa quanh hồ Xuân Hương, nơi mặt nước phẳng lặng đóng vai trò như tấm gương khổng lồ phản chiếu muôn ngàn sắc màu của các tiểu cảnh hoa tươi. Dọc theo bờ hồ uốn lượn dưới bóng thông già, hàng chục cụm tiểu cảnh nghệ thuật được kiến tạo công phu từ hàng trăm ngàn chậu hoa thu hải đường, dạ yến thảo, cẩm tú cầu, xác pháo, cúc mâm xôi và hồng cổ Đà Lạt. Nhịp cầu chữ Y vươn ra mặt nước hồ Xuân Hương Đà Lạt cùng khu vực công viên Trần Quốc Toản được phủ kín bởi những vòm hoa uốn lượn mềm mại, tạo nên lối dạo bộ ngập tràn hương sắc giữa làn sương sớm.

Các kiến trúc sư cảnh quan và nghệ nhân cắm hoa còn ứng dụng nghệ thuật sắp đặt đương đại kết hợp chất liệu gỗ thông, mây tre đan và đá cuội suối để tôn vinh vẻ đẹp mộc mạc của thảo mộc cao nguyên. Nhiều mô hình kiến trúc biểu tượng như đầu máy xe lửa cổ tại ga Đà Lạt Lâm Đồng hay những mái nhà dài truyền thống của cư dân bản địa được kết hoàn toàn bằng hàng vạn bông hoa tươi cắt cành, giữ trọn độ tươi tắn dưới nắng hanh vàng cuối năm.

Sân khấu thực cảnh Quảng trường Lâm Viên rực rỡ

Liền kề bờ hồ trung tâm là Quảng trường Lâm Viên, không gian kiến trúc biểu tượng với hai khối công trình hình bông hoa dã quỳ khổng lồ và nụ hoa atiso vươn lên bằng kính màu rực rỡ. Trong mỗi kỳ Festival Hoa Đà Lạt, quảng trường rộng hơn bảy héc ta hướng thẳng ra mặt hồ trở thành đại sân khấu thực cảnh ngoài trời quy tụ hàng vạn khán giả trong đêm khai mạc và bế mạc. Hệ thống sàn sân khấu nổi nối liền bờ hồ với không gian quảng trường, kết hợp công nghệ chiếu sáng nghệ thuật và âm nhạc giao hưởng dân tộc, biến thung lũng trung tâm thành một nhà hát thiên nhiên kỳ vĩ.

Cách đó không xa về phía đông bắc hồ Xuân Hương, Vườn hoa thành phố Đà Lạt đóng vai trò là trung tâm triển lãm hoa quốc tế và hội chợ sinh vật cảnh quy mô lớn nhất trong khuôn khổ lễ hội. Nơi đây quy tụ hàng ngàn tác phẩm bonsai cổ thụ, tiểu cảnh non bộ, gỗ lũa nghệ thuật cùng bộ sưu tập phong lan rừng quý hiếm, địa lan Mặc Xuân, địa lan Hoàng Vũ đặc hữu của vùng núi cao Nam Tây Nguyên, tạo nên diễn đàn giao lưu kỹ thuật lai tạo giống hoa mới giữa các nghệ nhân trong và ngoài nước.

Tiểu cảnh suối hoa đa sắc màu khoe sắc bên bờ hồ trong mùa Festival Hoa Đà Lạt
Tiểu cảnh suối hoa đa sắc màu khoe sắc bên bờ hồ trong mùa Festival Hoa Đà Lạt

Hệ thống nghi thức tôn vinh và diễn xướng trong Festival Hoa Đà Lạt

Bên cạnh các không gian trưng bày tĩnh tại, linh hồn của Festival Hoa Đà Lạt còn tỏa sáng rực rỡ qua chuỗi hoạt động diễn xướng cộng đồng, lễ hội đường phố và các chương trình tôn vinh di sản văn hóa phi vật thể của cộng đồng các dân tộc bản địa. Sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa nghi thức lễ trang trọng với phần hội tưng bừng đã kiến tạo nên một bản giao hưởng văn hóa đa tầng.

Đêm khai mạc trang trọng tri ân người trồng hoa

Nghi thức mở màn chính thức của Festival Hoa Đà Lạt luôn được cử hành trang trọng trong đêm khai mạc tại Quảng trường Lâm Viên. Khác với những chương trình biểu diễn thông thường, phần cốt lõi và giàu xúc cảm nhất của đêm hội là nghi thức tôn vinh những nông dân trồng hoa tiêu biểu, các nhà khoa học nông nghiệp và những nghệ nhân làng nghề đã dành trọn cuộc đời gây dựng thương hiệu hoa Đà Lạt. Những lão nông chất phác từ các thung lũng Vạn Thành, Thái Phiên, Hà Đông bước lên vị trí danh dự của lễ đài giữa tiếng vỗ tay tri ân nồng nhiệt, thể hiện sự trân trọng sâu sắc đối với giá trị lao động sáng tạo.

Ngay sau phần lễ trang nghiêm là chương trình đại nhạc hội nghệ thuật thực cảnh được dàn dựng công phu gồm nhiều chương hồi, tái hiện hành trình từ thuở cư dân K'Ho, Lạch, Churu sống hòa mình cùng đại ngàn đến khi hình thành đô thị hoa rực rỡ hôm nay. Hàng trăm nghệ sĩ cùng học sinh, sinh viên và nghệ nhân địa phương hòa nhịp trong những vũ điệu hóa thân thành các loài hoa đặc trưng của phố núi như hoa dã quỳ, hoa mai anh đào, hoa phượng tím và hoa mimosa.

Carnaval đường phố cùng nhịp chiêng và hương trà

Sức cuốn hút sôi động nhất của phần hội trong Festival Hoa Đà Lạt phải kể đến lễ hội carnaval đường phố hoa và di sản, nơi các đoàn xe hoa lộng lẫy diễu hành qua những trục đường chính quanh hồ Xuân Hương. Mỗi chiếc xe diễu hành là một tác phẩm điêu khắc di động được kết từ hàng vạn đóa hoa tươi theo từng chủ đề sinh thái. Hòa trong dòng chảy rực rỡ ấy là âm vang hào sảng của lễ hội cồng chiêng người K'Ho, khi những đội chiêng truyền thống từ chân núi Langbiang cùng xuống phố tấu lên nhịp chiêng sáu chiếc mừng mùa hội lớn.

Đặc biệt, mùa hội còn mở rộng biên độ văn hóa sang các vùng đất lân cận trong tỉnh thông qua không gian trình diễn thời trang tơ lụa và phố trà, cà phê bản địa. Trên mặt nước hồ Xuân Hương hoặc giữa các đồi thông cổ thụ, những bộ sưu tập áo dài dệt từ sợi tơ tằm thượng hạng của làng nghề ươm tơ dệt lụa Bảo Lộc được trình diễn uyển chuyển giữa ngàn hoa. Song song với đó, không gian văn hóa thưởng trà và cà phê giới thiệu tinh hoa trà B'Lao Bảo Lộc cùng hương vị quyến rũ của cà phê Cầu Đất Đà Lạt, giúp công chúng cảm nhận trọn vẹn mối giao duyên kỳ diệu giữa hoa, trà, tơ lụa và cà phê trên vùng đất cao nguyên.

Giá trị di sản văn hóa và sức lan tỏa của Festival Hoa Đà Lạt

Vượt lên trên ý nghĩa của một sự kiện lễ hội định kỳ, Festival Hoa Đà Lạt đã trở thành biểu tượng văn hóa tinh thần và động lực phát triển bền vững cho toàn vùng cao nguyên Lâm Viên suốt hơn hai thập kỷ qua. Lễ hội không chỉ bảo tồn các giá trị truyền thống mà còn định hình lối sống nhân văn, thanh lịch và gắn kết hài hòa với thiên nhiên của cộng đồng cư dân địa phương.

Cốt cách hiền hòa và thanh lịch của người phố núi

Mỗi kỳ Festival Hoa Đà Lạt diễn ra là dịp để cộng đồng cư dân phố núi thể hiện trọn vẹn phong thái văn hóa đặc trưng hiền hòa, thanh lịch, mến khách đã được hun đúc qua hơn một trăm ba mươi năm hình thành và phát triển đô thị. Trước thềm lễ hội, phong trào trồng hoa trước ngõ, chăm chút hàng rào hoa hồng, giàn hoa giấy và cẩm tú cầu lan tỏa khắp các khu phố, con dốc nhỏ từ trung tâm đến ngoại ô. Hoa không chỉ hiện diện trên các đại cảnh lễ hội mà còn thấm sâu vào nếp sống thường nhật, trở thành ngôn ngữ giao tiếp tinh tế của người dân cao nguyên.

Vị thế Thành phố sáng tạo UNESCO và di sản xanh

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, Festival Hoa Đà Lạt đóng vai trò là trụ cột văn hóa quan trọng giúp Đà Lạt gia nhập Mạng lưới các Thành phố sáng tạo của UNESCO trong lĩnh vực âm nhạc vào năm 2023, đồng thời vươn tầm thành điểm đến lễ hội hàng đầu khu vực châu Á. Sự kết hợp hài hòa giữa nghệ thuật sắp đặt hoa, âm nhạc thực cảnh và di sản văn hóa các dân tộc bản địa đã kiến tạo nên một mô hình lễ hội sinh thái văn minh, tôn trọng tự nhiên và giàu bản sắc riêng biệt.

Nhìn lại chặng đường hai thập kỷ phát triển rực rỡ, Festival Hoa Đà Lạt xứng đáng là niềm tự hào của văn hóa Việt Nam đương đại, nơi vẻ đẹp thiên nhiên kỳ thú hòa quyện cùng trí tuệ và tâm hồn người lao động trên cao nguyên Lâm Viên. Trên hành trình số hóa và gìn giữ kho tàng di sản văn hóa bản địa, chuyên trang Lâm Đồng NSSC tiếp tục cập nhật hệ thống tư liệu bách khoa chuẩn xác nhằm lan tỏa sức sống bền bỉ của lễ hội hoa trăm năm tới cộng đồng trong và ngoài nước.

Chia sẻ:
LC

NSSC Lâm Đồng

lamdong.nssc.gov.vn là nền tảng công nghệ của NSSC đồng hành cùng cộng đồng khởi nghiệp sáng tạo tại Lâm Đồng.

Xem thêm các bài trong chuyên mục Lễ hội Lâm Đồng.

Bài liên quan

Bài viết mới nhất